على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2714
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
گنده پيل فارسى - ستبر دفزك . و ماده شتر كلان سر . قندل ( qandal ) و ( qonadel ) ا . ع . بزرگ سر از شتر و ديگر ستور . و بزرگ و كلان . قندلة ( qandalat ) م . ع . قندل البعير قندلة : بزرگ سر گرديد آن شتر . و قندل فى مشيته : نرم و سست رفت . قندلى ( qandaliyy ) ا . ع . نام درختى . قندول ( qandul ) ا . ع . نام يك قسم درختى در شام كه دار شيشعان گويند . قندول ( qendul ) ا . پ . پوستى خوش بوى كه از درختى خاردار مىگيرند . قندويل ( qandavil ) ا . ع . بزرگ سر از شتر و ديگر ستور . و كلان و بزرگ . قندهار ( qandah r ) ا . پ . نام شهرى از خراسان كه اكنون در تصرف افغانها است . و نام معبدى در گنگ بهشت . قندى ( qandi ) ص . پ . منسوب بقند . قنديد ( qendid ) ا . ع . قند و كند . و اسپرك . و مى و شراب انگور . و شيرهء انگور كه در آن از هر گونه بسوى افزار اندازند و پزند . و عنبر . و كافور . و مشك و خوشبوئى كه از زعفران تركيب كنند . و حال مرد خواه نيك باشد و يا بد . يق : ما قنديده اى حاله . ج : قناديد . قنديل ( qendil ) ا . ع . شمع . و چراغ . ج : قناديل . قنديل ( qandil ) و ( qendil ) ا . پ . چراغ و جروند . و شمع . و چراغدان و فانوس . و شمعدان . و كيهدان و پيهسوز . و چيزى كاواك و ميان تهى كه تيرها را براى محافظت در آن اندازند . و قندبل ترسا : قنديلى كه پيوسته در كليسيا آويخته است . و قنديل چرخ : آفتاب و ماه . و قنديل دو سر : آسمان . و قنديل شب : تاريكى شب . و قنديل عيسى : آفتاب . قنديلچى ( qandil - ci ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - چراغچى مساجد . قنذع ( qonzo ' ) ا . ع . مرد ديوث . قنذعة ( qonzo'at ) ا . ع . موى گرداگرد سر . ج : قناذع . قنذعل ( qanza'al ) ا . ع . احمق و گول . قنز ( qenz ) ا . ع . خم كوچك . و صراحى كوچك . قنز ( qenz ) و ( qonz ) ا . ع . مرد پاك از آلايش . و دناست . قنز ( qanaz ) ا . ع . چيزهاى سفالين . و سفال . و شكار و صيد . قنزع ( qonzo ' ) ا . ع . موهاى گرداگرد سر . قنزعات ( qonzo ' t ) ع . ج . قنزعة ( qonzo'at ) و ( qanza'at ) و ( qenze'at ) . قنزعة ( qanza'at ) م . ع . قنزع الديك قنزعة : مغلوب شد آن خرس و گريخت و اين را در وقتى گويند كه دو خروس با هم جنگ كنند . و نيز قنزع الديك : هويدا شد سپر هاى سپيد گردن آن خروس . قنزعة ( qanza'at ) و ( qenze'at ) و ( qonzo'at ) و ( qonza'at ) ا . ع . موى گرداگرد سر . و كاكل . و توك موى كه بر سر كودكان گذارند . و موهاى بلند برآمده و دراز . و پارهاى از زمين بىگياه . و باقى ماندهء از پر . و بن دم . و پر گردن خروس . و آنچه از سنگريزه كه از گرد و بزرگتر باشد . و توك موى كه زنان بر سر پيچيده دارند . ج : قازع . و قنزعات ( qonzo'at ) . و اما القنازع التى نهى عنها نهى عنها فهى ان يؤخذ الشعر من الراس و يترك منه . قنس ( qans ) و ( qens ) ا . ع . اصل . و اصل بزرگى و نژاد . قنس ( qens ) ا . ع . بالاى سر . ج : قنوس . قنس ( qanas ) ا . ع . قى اندك . و راسن كه زنجبيل شاهى نيز گويند . قنسر ( qansar ) و ( qensar ) و ( qennasr ) ا . ع . پير كلانسال و ديرينه . قنسره ( qansarat ) م . ع . قنسرته الشدائد و السن قنسرة : پير گردانيد آن را سختيهاى روزگار و عمر . قنسرون ( qennasrun ) و ( qennesrun ) ا . ع . قنسرين كه نام شهرى است در شام . قنسرى ( qansariyy ) ا . ع . پير سالخورده و ديرينه . قنسرى ( qennasriyy ) ص . ع . منسوب به شهر قنسرين . قنسرين ( qennasrin ) و ( qennesrin ) ا . ع . نام شهرى در شام كه قنسرون نيز گويند . قنسطيط ( qonsatit ) ا . ع . يك قسم درختى . قنشورة ( qancurat ) ا . ع . زنى كه حيض نيارد . قنص ( qans ) م . ع . قنص قنصا ( از باب ضرب ) : شكار كرد . قنص ( qens ) ا . ع . اصل و بن و نژاد چيزى . قنص ( qanas ) ا . ع . شكار . و بنو قنص : گروهى از تازيان . قنصعر ( qensa'r ) ا . ع . كوتاه گردن و كوتاه پشت و گرد اندام . قنصف ( qensef ) ا . ع . پنبهء بردى . قنصل ( qonsol ) ا . ع . كوتاه بالا . قنط ( qant ) ا . ع . نرهء كودك و چول .